Hypercalciaemie

Definitie:

totaal gecorrigeerd serum-Ca hoger dan 2,64 mmol/l.
Het serum-Ca dient gecorrigeerd voor het serumalbumine (normaal 46 g/l) volgens de formule: gecorrigeerd serum Ca = gemeten serum Ca in mmol/l + 0,2 mmol/l per 10 g/l albuminetekort. In g0% van de gevallen is de oorzaak een hyperparathureoïedie of maligniteit.

Pathofysiologie

Calcium is een integraal onderdeel van vele biologische processen. Het is betrokken bij spiercontractie en -relaxatie, stolling, mitose en synaptische transmissie. Calcium bestaat in het lichaam in drie vormen.

1. Calcium gebonden aan fosfaat in het skelet (98 procent)
2. Calcium gebonden aan eiwit zoals albumine (1 procent)
3. Geïoniseerd calcium, de biologisch actieve vorm (1 procent)

Kliniek

hypercalciaemie ongeacht de oorzaak kan resulteren in : 

• algehele malaise
• depressie
• verwardheid
• bewustzijnsdaling, tot coma toe
• polyurie, polydipsie
• anorexie
• misselijkheid
• braken
• obstipatie
• spierzwakte.

Lichamelijk onderzoek: 

• tekenen van uitdroging
• tumoren, cachexie
• hartritmestoornissen
• tekenenen decompensatio cordis
• verlaagde of afwezige reflexen
• corneacalcificaties en/of calcificaties in de huid.

Oorzaken:

1. Bijschildklier gerelateerd: hyperparathyreoidie, zelden carcinoom, lithiumintoxicatie.
2. vit. D gerelateerd: vit. D-intoxicatie, sarcoïdosis en andere granulomateuse ziekten
3. Maligniteit gerelateerd: solide tumoren met botmetastasen m.n.: mammaca
4. Maligniteit gerelateerd zonder botmetastasen, humoraal gemedieerd (PTHrp),  haematologische maligniteiten zoals M.Kahler, lymfomen en leukemie.
5. diversen: melk-alkalisyndroom, (bij)nierinsufficiëntie, thiazidediuretica, hyperthyreoidie, overdosering Ca-preparaten, stuwingseffect bij bloedafname (pseudohypercalciaemie),  immobilisatie (vooral bij kinderen).

Laboratoriumonderzoek:

• Bloed: PTH, Ca, fosf. albumine
• kreatinine, ureum, Na, K, AF
• arteriële Astrup, Mg, Cl
• TE, eiwitspectrum.
• Overweeg  : PTH related peptide (PTHrP) Urine: Bence Jones -eiwit, 24-uurs urine: kreatinine, Ca, fosf.

Aanvullend onderzoek:

• Röntgen: X-thorax : maligniteit?
• X-BOZ:  nierstenen?
• ECG: let op: verkorte QT-tijd (korter dan 0,35 sec.), vlakke T-toppen en tachycardie.

Beleid:

• 1. Bij een Calcium > 3,7 mmol/l (dit is een spoedeisende levensbedreigende situatie!):

1. rehydratie : 0,65% NaCI bijvoorbeeld : twee kolven à 500 cc NaCl 0,9% à 1 uur, en vervolgens 4 kolven à 500 cc NaCl 0,9%  500 ml à 2 uur en dan NaCl 0,9 % 500 cc à 4 uur op geleide van hydratietoestand, diurese en preëxistente nierfunctie. K- en  magnesiumsuppletie: reken op 80 mmol K⁺ (overeenkomend met 6 gram KCl) per 24 uur en 8 mmol Mg²⁺ per 24 uur
2. furosemide 80 mg per 6 uur via pomp, pas starten na correctie van dehydratie
3. APD (aminohydroxypropylydeen difosfonaat = pamidronaat) 30-90 mg per 24 uur i.v. oplossen in NaCl 0,9%, inlooptijd 1,5 uur
   Alternatieven voor APD : calcitonine 5-10 MRC units/kg lichaamsgewicht/24 uur in 500 ml 0,9% NaCI à minstens 6 uur
4. Bij falen van de therapie moet peritoneale dialyse of hemodialyse overwogen worden, met name bij zeer ernstige hypercalciëmie, coma en irreversibele nierinsufficiëntie.

• 2. Bij een Calcium van 2,9 - 3,7 mmol/I : Rehydratie  en eventueel furosemide. Indien na 4 liter vocht geen verbetering optreedt dan starten met APD.

• 3. Bij een Calcium van  2,65 - 2,9 mmol/l : Hierbij is het te voeren beleid afhankelijk van de onderliggende ziekte, voor zover althans bekend, en de klinische toestand van de patiënt.

Steroïden (prednison 40-60 mg) zijn alleen geïndiceerd bij sarcoïdose, Vitamine D intoxicatie, maligne lymfoom, leukemie en M.Kahler.

Controles :

Calcium, albumine, kreatinine, Natrium, Kalium en Magnesium à 4 uur , vochtbalans, bloeddruk, pols, hydratietoestand. Cave decompensatio cordis.

WMO 03-2000, revisie 08-2007